Schaarste aan energie, ruimte en strategische capaciteit bepaalde de toon tijdens het gezamenlijke event Green Data Center Conference / Fiber Vakdag. Sprekers benadrukten dat digitalisering geen vanzelfsprekendheid meer is en dat de sector op een kantelpunt staat, waar betrouwbaarheid, autonomie en snelle innovatie samenkomen.
In hun welkomstwoord benadrukten Stijn Grove (DDA) en Andrew van der Haar (FCA) vooral de groei van het digitale ecosysteem en de urgentie van gezamenlijke actie.
Grove opende met de constatering dat “750 mensen samenkomen om te praten over de toekomst van digitale infrastructuur,” wat volgens hem laat zien hoe snel de sector blijft groeien. Digitale infrastructuur staat volgens hem “centraal in vrijwel alle politieke en economische vraagstukken,” van energie tot veiligheid. “We moeten de energievoorziening op snelheid houden en duurzame oplossingen versneld doorvoeren,” zei hij.
Van der Haar wees op de hechtere samenwerking tussen sector en politiek. Hij noemde het verkiezingsdebat waarin partijen “meer inhoudelijke bagage” kregen over de digitale economie. Beide sprekers benadrukten dat het congres breder is dan ooit, met provincies, ministeries en Europese vertegenwoordigers. De sector staat volgens hen voor een dubbele opgave: groei én verduurzaming, binnen beperkte ruimte en schaarse energie.
In een paneldiscussie, onder leiding van Van der Haar, stond vervolgens de complexiteit van moderne infrastructuur centraal. Deelnemers benadrukten de noodzaak van betrouwbare verbindingen, vaak via dubbele tracés omdat “je niet kunt vertrouwen op één pad.” Door stijgend dataverbruik moeten operators groter wordende pieken kunnen opvangen met dezelfde betrouwbaarheid. Flexibiliteit in lagere netwerklagen wordt hierdoor belangrijker. Daarnaast groeit de vraag naar soevereiniteit: klanten willen niet alleen snelheid, maar ook controle en open toegang. Panelleden pleitten daarom voor open netwerken waar meerdere partijen eigen verbindingen kunnen inbrengen.
Datacenters als energiefabriek
Tijdens een panelgesprek over de groei van datacenters schetst DDA directeur Stijn Grove meteen de uitdaging die iedereen voelt: “Zonder stroom geen datacenters.” Hij benadrukt dat de sector snel groeit, maar dat de aansluitproblemen op het net de belangrijkste rem vormen. De vraag die hij vervolgens aan het panel stelt is simpel maar urgent: waar zit volgens jullie de grootste blokkade?
Voor Bart van der Laan van Alliander is dat duidelijk. “De combinatie van wet en regelgeving, maar ook gewoon uitvoeringscapaciteit,” zegt hij. Door een tekort aan technici en trage procedures blijft uitbreiding moeizaam en moet het net slimmer gebruikt worden. Volgens hem vraagt dat om het opnieuw beoordelen van “alles wat we in honderd jaar hebben opgebouwd.”
Koenraad Zierkzee van Digital Realty herkent deze omslag. Hij kijkt terug op de tijd waarin datacenters vooral locaties kozen en tijdig aansluitcapaciteit claimden. “Dat is niet meer zo,” zegt hij. De congestie dwingt tot een nieuwe manier van denken. Digital Realty onderzoekt actief hoe datacenters binnen een cluster met elkaar verbonden kunnen worden en op een hoger netvlak kunnen aansluiten. Daardoor ontstaat ruimte om bijvoorbeeld bij TenneT aan te koppelen en ook lokale energiebronnen in te passen. Het is volgens hem geen vrijblijvende innovatieroute meer, maar noodzakelijk om groei mogelijk te maken.
Rik Marsman van Vattenfall wijst op een parallel probleem: ook energieproducenten die windparken, zonneparken of batterijen willen bouwen, lopen tegen aansluitbeperkingen aan. “Daar zit een gedeeld belang,” zegt hij. Vattenfall werkt aan flexibele contractvormen, nieuwe duurzame back-uptechnieken zoals water- en bioalcoholgeneratoren en aan manieren om opslag en opwek te koppelen aan datacenters. Flexibiliteit wordt, zo benadrukt hij, een cruciale bouwsteen in toekomstige energiecontracten.
Een terugkerend punt is hoe bestaande noodstroomvoorzieningen kunnen bijdragen aan het oplossen van netcongestie. Van der Laan rekent voor dat er in de MRA-regio “ongeveer 450 megawatt aan noodstroomvoorzieningen” ongebruikt naast het net staat. De casus Enkhuizen laat zien dat beperkte inzet al grote impact kan hebben op wachtlijsten. Hij pleit ervoor om minder vanuit normen te denken en meer vanuit doelen die bijdragen aan verduurzaming en ruimte op het net.
Zierkzee erkent dat regelgeving soms aanvoelt als een blokkade. “Het lijkt er soms op dat die regelgeving bedacht is om het niet te makkelijk te maken.” Tegelijk merkt hij dat netbeheerders en datacenters elkaar beter beginnen te begrijpen en dat onder de druk van congestie samenwerking versnelt. Marsman ziet dat ook lokale overheden eerder en opener moeten meedenken om kansen niet te missen.
De drie zijn het eens dat de toekomst ligt in geïntegreerde energiehubs, gezamenlijke investeringen en flexibele systemen. Datacenters worden daarbij, zoals Van der Laan het schetst, “een soort decentrale energiefabriek waar toevallig ook data uit rolt.” Zierkzee hoopt dat ze dan ook als zodanig worden gezien: niet als probleem, maar als deel van de oplossing.
Europese autonomie
In een gesprek met Kees Verhoeven bespraken Michiel Boots (Ministerie van EZK) en Peter Stuckmann (Europese Commissie) hoe Europa zijn positie wil versterken in een wereld gedomineerd door de VS en China. Boots zei dat de digitale economie “zó centraal staat voor onze welvaart en veiligheid” dat Europa minder afhankelijk moet worden. Door de geopolitieke verschuivingen van de afgelopen jaren is dat urgenter geworden. Hij wees erop dat Europa in veel lagen van de digitale keten afhankelijk is van externe partijen: “We moeten bedenken hoe stevig we eigenlijk nog staan.”
Stuckmann lichtte toe hoe de Digital Networks Act moet zorgen voor een wendbaarder kader: “We moeten af van transposities die jaren duren.” Hij benadrukte dat strategische autonomie draait om capaciteit: “Je hoeft niet overal de wereldleider te zijn, maar je moet wel kunnen weglopen van de onderhandelingstafel.” Boots noemde digitale infrastructuur “het zenuwstelsel van onze economie” en wees op de spanning tussen maatschappelijke weerstand en strategische noodzaak. Schaarste aan ruimte en beschikbaarheid van stroomzet de DOSA agenda onder druk.
Liquid cooling onvermijdelijk
Tijdens een technische sessie over koeling werd duidelijk hoe AI de datacenterwereld versnelt. Liquid cooling is daarbij onvermijdelijk. Jonathan Jürgens van Stulz zei dat “de enige optie liquid cooling is, omdat de energiedichtheid op de chip veel te hoog is voor lucht.” Hij wees op hardware-roadmaps met rackvermogens richting één megawatt. Eric Lisica van Kevlinx benadrukte dat IT-cycli sneller draaien dan bouwcycli van datacenters, waardoor modulariteit essentieel wordt om veroudering te voorkomen.
Voor Jeroen Stevens, medeoprichter van Interconnect, liggen de grootste uitdagingen bij de fysieke realiteit in de datavloer. Hij zei dat “we jarenlang water zo ver mogelijk van racks vandaan wilden houden,” terwijl vloeistofkoeling nu precies het tegenovergestelde vraagt. Hij legde uit dat operators en klanten samen opnieuw moeten bepalen waar de demarcatie ligt, omdat waterkwaliteit, druk, temperatuur en flow nu essentiële ontwerpvariabelen worden. Stevens wees ook op de nieuwe eisen rond detectie en responstijd.
Tijdens een sessie over energie beschreef Jasper Mattijssen (Stroomkr8) hoe transportcapaciteit, marktvolatiliteit en regelgeving de energiemarkt structureel hebben veranderd. Transporttarieven stijgen sneller dan commodityprijzen, waardoor volgens hem “het commoditystuk maar een deel van het verhaal is.” Mattijssen liet zien hoe prijsschommelingen optimalisatiekansen bieden, maar benadrukte dat strategie moet beginnen bij transportcapaciteit. Regelgeving zoals GoTorque kan ongebruikt vermogen terugvorderen: “een gigantisch risico.”