De discussie over digitale soevereiniteit verschuift van beleidsstukken en politieke debatten naar de praktijk van IT- en infrastructuurkeuzes. Dat bleek tijdens een discussie tussen vertegenwoordigers uit de cloud- en datacentersector tijdens de twaalfde editie van de Nederlandse Datacenterdag.
Hoewel de aandacht voor Europese alternatieven groeit, waarschuwen specialisten ervoor om soevereiniteit niet te verwarren met digitale afzondering. Juist de combinatie van internationale connectiviteit, keuzevrijheid en transparantie moet volgens hen bijdragen aan een weerbare digitale infrastructuur.
Volgens Ruud Alaerds van de Dutch Cloud Community (DCC) is de discussie over begrippen als soevereiniteit en autonomie de afgelopen jaren in een stroomversnelling geraakt. Waar organisaties voorheen vooral naar privacy en compliance keken, wordt nu steeds vaker gesproken over afhankelijkheden van buitenlandse technologiebedrijven en de risico’s die daarmee samenhangen.
“Het besef is dat we veel meer dingen zelf moeten doen,” aldus Alaerds. Volgens hem heeft juist die bewustwording de discussie in de afgelopen twee jaar versneld. Gebeurtenissen die voorheen vooral als theoretische risico’s werden gezien, worden nu steeds vaker als concrete kwetsbaarheden beschouwd.
Toch merkt Alaerds dat de aandacht voor digitale soevereiniteit sterk verschilt per organisatie. Veel bedrijven hebben andere zorgen die dagelijks meer aandacht vragen. Hij vertelde dat ondernemingen hem regelmatig wijzen op personeelstekorten, groeivraagstukken en operationele uitdagingen wanneer het gesprek op digitale afhankelijkheid komt.
Tegelijkertijd ziet hij dat een deel van de markt al verder is. Sommige aanbieders beschikken al langer over hybride portfolio’s en investeren versneld in private cloudomgevingen en eigen infrastructuur. Daarmee kunnen zij klanten alternatieven bieden wanneer de vraag naar meer controle over data en systemen toeneemt.
Geen zwart-witkeuze
De groeiende aandacht voor soevereiniteit betekent volgens de deelnemers niet dat organisaties massaal afscheid moeten nemen van internationale technologieleveranciers. Juist dat zwart-witdenken vormt volgens Stijn Grove, managing director van de Dutch Data Center Association (DDA), een risico.
“Het is denk ik heel erg goed om dat te behouden,” zei Grove over de internationale connectiviteit van Nederland. Hij wees erop dat Nederland dankzij zijn positie als digitaal knooppunt beschikt over een uitzonderlijk sterke infrastructuur. Die connectiviteit levert volgens hem niet alleen economische voordelen op, maar draagt ook bij aan autonomie en veerkracht.
Grove maakte daarbij de vergelijking met Schiphol. Vanuit Nederland bestaan directe verbindingen met vrijwel de hele wereld. Die positie heeft het land ook digitaal opgebouwd. Volgens hem moet de sector daarom enerzijds werken aan meer keuzevrijheid en ruimte voor Europese spelers, zonder tegelijkertijd de voordelen van de bestaande infrastructuur op te geven.
“Je moet niet weggooien wat we hebben,” aldus Grove. Wanneer één verbinding uitvalt, blijven er nog honderden alternatieve routes beschikbaar. Juist die diversiteit maakt de Nederlandse digitale infrastructuur volgens hem robuust.
Veranderende geopolitieke context
De aanleiding voor de huidige discussie ligt volgens Michiel de van der Schueren niet alleen in technologische ontwikkelingen, maar ook in verschuivende geopolitieke verhoudingen. De auteur en spreker op het gebied van digitale soevereiniteit stelde dat Europa zich steeds nadrukkelijker moet afvragen hoe afhankelijk het wil zijn van buitenlandse technologie en infrastructuur.
De van der Schueren wees erop dat signalen van een veranderende Amerikaanse oriëntatie al langer zichtbaar zijn. Volgens hem richten de Verenigde Staten zich steeds sterker op andere delen van de wereld, waardoor Europa meer verantwoordelijkheid zal moeten nemen voor zijn eigen digitale en economische weerbaarheid.
“Ga je terugkijken, dan ontdek je eigenlijk dat er al veel eerder signalen waren dat Amerikanen zich langzaam van Europa aan het afkeren waren,” zei hij. Volgens De van der Schueren gaat het daarbij niet alleen om technologie, maar ook om strategische autonomie en het vermogen om kritische diensten onder alle omstandigheden beschikbaar te houden.
Die analyse vormde tijdens de bijeenkomst de bredere context voor de discussie over cloud, connectiviteit en datacenters. Waar De van der Schueren vooral wees op de noodzaak van grotere Europese weerbaarheid, benadrukten vertegenwoordigers van de datacenter- en cloudsector dat die ambitie hand in hand moet gaan met het behoud van de internationale positie die Nederland de afgelopen decennia heeft opgebouwd.
Verschillende klanten, verschillende eisen
Een terugkerend thema tijdens de discussie was dat digitale soevereiniteit geen uniforme oplossing kent. Organisaties verschillen sterk in hun eisen en risicoafwegingen. Grove wees erop dat een wereldwijd opererend concern andere behoeften heeft dan een nationale overheidsorganisatie. “Philips wil over de hele wereld het liefst met één partij werken die overal hetzelfde kan doen,” zei hij. Daardoor hangt de juiste keuze volgens hem uiteindelijk af van de vraag van de klant en niet van een algemeen politiek uitgangspunt.
Ook Rob Stevens, Directeur van Interconnect, ziet dat organisaties steeds vaker vragen stellen over hun afhankelijkheden. Volgens hem moeten bedrijven beginnen met een inventarisatie van de systemen en leveranciers waarop zij vertrouwen. Daarbij waarschuwde hij dat de omvang van de uitdaging vaak wordt onderschat.
“Je moet een plan maken van waar ben ik nou afhankelijk van,” aldus Stevens. Organisaties die wachten totdat een probleem zich daadwerkelijk voordoet, zijn volgens hem te laat. Migraties van kritische systemen kosten vaak jaren, waardoor voorbereidingen tijdig moeten beginnen.
AI vergroot de druk
De discussie wordt verder aangejaagd door de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie. Volgens Alaerds vormt AI momenteel een van de belangrijkste drijvers achter de groeiende vraag naar datacentercapaciteit.
“Wat je niet kan stoppen is de groei in AI,” stelde hij. Europese plannen om meer AI-capaciteit op te bouwen zullen volgens hem daarom onvermijdelijk leiden tot extra investeringen in datacenters, cloudinfrastructuur en connectiviteit.
Dat sluit aan bij een bredere ontwikkeling die Grove ziet. Datacenters worden steeds vaker betrokken bij discussies over energievoorziening, netcapaciteit en toekomstige infrastructuur. Hij verwees naar gesprekken met TenneT, de rijksoverheid en partijen die werken aan waterstof- en kernenergieprojecten.
“Ze zien de datacenters als oplossing om het machientje aan te houden,” zei Grove. Tegelijkertijd constateert hij dat dezelfde sector regelmatig onderwerp is van maatschappelijke kritiek, terwijl de digitale economie steeds afhankelijker wordt van datacentercapaciteit.
Strategische rol voor de sector
De panelleden waren het erover eens dat de discussie over digitale soevereiniteit de komende jaren verder zal toenemen. Daarbij ligt de nadruk niet uitsluitend op technologie, maar vooral op strategische keuzes rond afhankelijkheden, risicospreiding en controle over kritische processen.
Alaerds ziet dat inmiddels ook in sectoren als de financiële dienstverlening. Daar wordt steeds nadrukkelijker gekeken naar concentratierisico’s en de afhankelijkheid van een beperkt aantal leveranciers. Volgens hem ontstaat steeds meer aandacht voor de vraag hoe organisaties hun digitale fundament toekomstbestendig kunnen maken.
Voor de datacentersector betekent dat een centrale positie in het debat. Datacenters vormen immers de fysieke basis onder zowel internationale cloudplatforms als Europese alternatieven. Juist daardoor worden exploitanten, cloudproviders en infrastructuurleveranciers steeds vaker betrokken bij discussies die voorheen vooral in bestuurskamers en politieke arena’s werden gevoerd.
De conclusie van de bijeenkomst was dat digitale soevereiniteit niet langer een theoretisch beleidsvraagstuk is. Waar De van der Schueren wees op de veranderende geopolitieke werkelijkheid, benadrukten de vertegenwoordigers van de cloud- en datacentersector vooral de praktische kant van het verhaal: organisaties moeten hun afhankelijkheden kennen, alternatieven ontwikkelen en tegelijkertijd profiteren van de sterke internationale infrastructuur die Nederland heeft opgebouwd. Digitale weerbaarheid ontstaat volgens hen niet door afsluiting, maar door keuzevrijheid, transparantie en veerkracht.
Presentatie onderzoek tijdens Nationale Datacenterdag
De paneldiscussie vond plaats in het auditorium van het hoofdkantoor van Data & Cloud Center Interconnect, tijdens de Nationale Datacenterdag in juni. Bij die gelegenheid presenteerde DDA rapport State of the Dutch Data Centers 2026. Daaruit blijkt dat de Nederlandse datacentermarkt een kantelpunt bereikte. De vraag naar rekenkracht groeit explosief door AI, maar de uitbreiding van capaciteit wordt steeds minder bepaald door marktvraag en steeds meer door fysieke beperkingen.
Het rapport verzet zich tegen het beeld dat datacenters vooral bijdragen aan netcongestie. De sector ziet juist kansen om het energiesysteem te ondersteunen via batterijopslag, flexibele aansluitingen, congestiemanagement, warmteterugwinning en het slim plannen van energie-intensieve AI-workloads. “De discussie moet verschuiven van ‘datacenters kosten stroom’ naar ‘datacenters helpen het energiesysteem’”, stelt DDA-directeur Stijn Grove.
Eind 2025 beschikte de Nederlandse markt over ruim 1,5 GW IT-vermogen. Tot 2031 wordt een groei naar 2,8 GW verwacht. De grootste knelpunten zijn stroomvoorziening, vergunningverlening, personeel en toeleveringsketens. Vergunningstrajecten duren inmiddels gemiddeld 4,5 jaar en wachttijden voor netaansluitingen kunnen oplopen tot tien jaar. Volgens de DDA bepaalt de aanpak van deze knelpunten of Nederland aantrekkelijk blijft voor digitale investeringen.