Droogte en de beschikbaarheid van voldoende schoon water zijn serieuze vraagstukken. Zuinig omgaan met water is daarom belangrijk voor huishoudens, bedrijven én datacenters. Het aandeel van datacenters in het landelijke drinkwatergebruik is klein, maar de lokale beschikbaarheid van water en het gebruik tijdens warme, droge perioden verdienen wel aandacht.
Servers produceren warmte en moeten daarom continu worden gekoeld. Datacenters kunnen hiervoor verschillende technieken gebruiken. Veel datacenters koelen vrijwel volledig met buitenlucht of droge koelsystemen en gebruiken nauwelijks water voor koeling. Andere datacenters gebruiken op warme momenten water om efficiënter te kunnen koelen.
Een veelgebruikte techniek is adiabatische of verdampingskoeling. Daarbij verdampt water in het koelsysteem, waardoor de temperatuur van de koellucht daalt. Vooral op warme dagen kan dit het elektriciteitsgebruik voor koeling beperken.
De keuze voor een koelsysteem is daarmee een afweging tussen onder meer watergebruik, elektriciteitsgebruik, lokale omstandigheden en bedrijfszekerheid. Minder elektriciteitsgebruik kan ook leiden tot minder CO₂-uitstoot, al hangt dat mede af van de manier waarop de elektriciteit is opgewekt. Datacenters zijn grote afnemers van hernieuwbare elektriciteit: 99,9% van de ondervraagde Nederlandse colocatie-datacenters koopt groene stroom in via energiecontracten en Power Purchase Agreements (PPA’s) (SODD, 2025)
Het CBS publiceert geen afzonderlijk totaal voor alle Nederlandse datacenters. Datacenters vallen in de CBS-statistieken onder de bredere sector informatie en communicatie. Deze sector gebruikte in 2021 ongeveer 1 miljoen m³ drinkwater. Dat was circa 0,09% van het totale Nederlandse drinkwatergebruik in dat jaar. Ter vergelijking: huishoudens waren goed voor ongeveer 72% en de industrie voor ongeveer 13%.
Bron: CBS
Dit cijfer geeft aan dat het landelijke aandeel beperkt is. Een landelijk percentage zegt echter niet alles: lokaal kan watergebruik zwaarder wegen, bijvoorbeeld wanneer meerdere grote gebruikers afhankelijk zijn van dezelfde drinkwatervoorziening.
De gebruikte waterbron verschilt per datacenter. Sommige datacenters gebruiken drinkwater voor de koeling, andere gebruiken bijvoorbeeld industriewater, regenwater of gezuiverd afvalwater. De beschikbaarheid van zulke alternatieven hangt onder meer af van de locatie, de benodigde waterkwaliteit, aanwezige infrastructuur en de schaal van het datacenter.
Het waterverbruik van datacenters is niet het hele jaar gelijk. Datacenters met verdampingskoeling gebruiken doorgaans vooral water wanneer de buitentemperatuur hoog is. Daardoor kan hun watergebruik juist toenemen tijdens warme, droge perioden, wanneer ook de druk op de watervoorziening groter kan zijn.
Daarom is niet alleen het totale jaarverbruik relevant, maar ook waar, wanneer en uit welke bron water wordt gebruikt. Mogelijke maatregelen zijn het opslaan van regenwater uit nattere perioden, het gebruik van gezuiverd afvalwater en het beperken of tijdelijk uitschakelen van verdampingskoeling. Welke oplossing passend is, verschilt per locatie.
Om het waterverbruik van datacenters inzichtelijk te maken, wordt steeds vaker de Water Usage Effectiveness (WUE) gebruikt. Deze maatstaf geeft aan hoeveel liter water een datacenter verbruikt per kilowattuur elektriciteitsverbruik van de IT-apparatuur. Hoe lager de WUE, hoe efficiënter het watergebruik. Moderne, watergekoelde datacenters streven naar een WUE onder de 1,0 liter per kWh.
WUE maakt ontwikkelingen binnen een datacenter zichtbaar, maar vergelijkingen vragen om context. Het lokale klimaat, de koeltechniek en meetmethode beïnvloeden de uitkomst. Ook maakt WUE geen onderscheid tussen drinkwater, regenwater en andere bronnen. Daarom moet ook worden vermeld welke waterbron wordt gebruikt en waar het datacenter zich bevindt.
Voor datacenters met een geïnstalleerd IT-vermogen van minimaal 500 kW gelden Europese rapportageverplichtingen voor onder meer energie- en waterprestaties. Hierdoor wordt het watergebruik van grotere datacenters transparanter en beter vergelijkbaar (Europese Commissie).
Datacenters kunnen hun watergebruik op verschillende manieren terugdringen, bijvoorbeeld door het implementeren van:
Ook wordt er gezocht naar alternatieven voor drinkwater. Denk aan regenwateropvang, gezuiverd afvalwater of industrieel water. Zo’n 20% van de ondervraagde Nederlandse colocatie-datacenters investeert al in regenwateropvang en 15% overweegt dit (SODD, 2025).
Zulke bronnen zijn niet op iedere locatie beschikbaar of vanzelfsprekend duurzamer. Ook daarbij moet worden gekeken naar de herkomst, beschikbaarheid, benodigde zuivering en gevolgen voor de omgeving.
Blijf op de hoogte van het laatste datacenter nieuws
